Wir verwenden Cookies, um bestimmte Funktionen unserer Website zu ermöglichen und Zugriffe auf unsere Website zu analysieren. Wenn Sie auf unserer Website weitersurfen, stimmen Sie der Nutzung von Cookies zu. Mehr Informationen hierzu finden Sie in unserer Datenschutzerklärung.

Ok

 

23.12.2010

Roze als wapen tegen agressie

In talloze gevangenissen zijn de celmuren inmiddels geverfd in de kleur die bekendstaat als "kauwgomkleur" – met een verrassend resultaat

Bent u geprikkeld? Nerveus en gespannen? Voelt u agressie in u opborrelen? Dan moet u eens een kwartier naar het roze vlak kijken waarmee dit artikel is geïllustreerd. Volgens de Amerikaanse wetenschapper Alexander G. Schauss heeft de kleur roze namelijk een kalmerende invloed. Dat heeft Schauss in ieder geval geconstateerd bij gedetineerden in verschillende gevangenissen.

Roze als wapen tegen agressie?
Roze

De directeur van het American Institute for Biosocial Research publiceerde in 1979 een onderzoek waarin hij zijn ervaringen beschrijft met gevangeniscellen die felroze waren geschilderd. Wanneer gedetineerden direct na aankomst in de gevangenis een kwartier in zo'n ruimte werden gezet, kwam er vaak een einde aan hun agressieve gedrag, zo berichtte Schauss. Terwijl er voor die tijd regelmatig problemen waren met de nieuwelingen, heerste er nu rust. Zelfs een half uur na hun overbrenging naar een gewone cel waren de gevangenen nog verdraagzamer dan gewoonlijk.

Sindsdien is er meer dan dertig jaar verstreken en Schauss wordt nog altijd druk geciteerd. De onderzoeksopzet is zelfs vertaald naar de praktijk. Wie bijvoorbeeld in de Zwitserse plaats Pfäffikon in de gevangenis zit en zich extreem agressief gedraagt, moet naar cel 301. In deze ruimte kun je als gedetineerde niets beschadigen, ook niet jezelf, want er is niets wat kan bewegen. Zelfs de waterkraan van de wasbak en de doortrekknop van het toilet in de vloer zijn geïntegreerd in de wand. Dergelijke cellen voor weerbarstige gedetineerden zijn in de meeste penitentiaire inrichtingen te vinden. Maar cel 301 in deze Zwitserse gevangenis is roze: het plafond, de vloer, de muren en zelfs de deur zijn geschilderd in "kauwgomkleur".

Bij mannen van het kaliber van een opstandige gedetineerde wekt het roze aanvankelijk grote verbazing, zo verklaart gevangenisdirecteur René Meier in een artikel in het Zwitserse tijdschrift "Das Magazin": Moet ik hier naar binnen? Ik ben toch geen meisje en ik ben ook geen homo", klaagden vele gevangenen bij het zien van de roze kleur. Maar met al dat roze om zich heen bedaarden de gevangenen snel en de meesten konden al na korte tijd weer worden overgebracht naar een andere cel.

Een objectief statistisch onderzoek naar de kalmerende invloed van roze in de Zwitserse gevangenis is er nooit gedaan en datzelfde geldt voor de dertig jaar oude, eerder anekdotische studie van Schauss. Wat Schauss op het idee bracht om gevangeniscellen roze te schilderen, waren de uitkomsten van experimenten van zijn collega John N. Ott. Deze liet een aantal proefpersonen armworstelen en onderzocht hoe de kracht van de vrijwilligers veranderde, wanneer hun op veertig centimeter afstand een roze blad papier voor de neus werd gehouden. Daarbij nam Ott een "significant verlies aan spierkracht waar", zoals Schauss in zijn publicatie vermeldt. Wanneer de proefpersonen daarna een blauw blad papier werd voorgehouden, keerde hun oorspronkelijke kracht terug. Dit experiment breidde Ott uit met een proef met een mechanische krachtmeter. Hierbij stelde hij vast dat de kracht van zijn proefpersonen door het kijken naar roze met 6 tot 23% afnam.

Deze onderzoeksresultaten en proeven met muizen die werden bestraald met roze licht, brachten Schauss op het idee de kleur roze doelgericht te gaan gebruiken om agressie te verminderen. Hij probeerde dit vervolgens uit in verschillende Amerikaanse gevangenissen en penitentiaire inrichtingen voor jongeren. De resultaten waren "excellent", zo bericht de wetenschapper. In een jeugdgevangenis moest het personeel de dosis roze waaraan de delinquenten werden blootgesteld, zelfs verminderen, omdat de kleur hen te zeer verzwakt zou hebben. Hierna werden er proeven gedaan waarbij niet alleen afzonderlijke cellen voor nieuwe gevangenen roze werden geverfd, maar ook de beruchte "fish tanks", waarin tientallen gevangenen opgesloten zitten. Het resultaat was dubieus: het gedrag van de gevangenen veranderde weliswaar, maar op een gegeven moment begonnen ze beetje voor beetje de verf van de muren te krabben – hoeveel moeite hun dat ook kostte.

De rustgevende invloed van roze zou volgens Schauss berusten op hormonale effecten die zorgen voor een vertraging van de hartslag. "Ook al probeert iemand woedend of agressief te zijn, bij aanwezigheid van roze kan hij dat niet. De hartspier reageert niet snel genoeg", zo vat de onderzoeker samen. Hoe lang dit effect, dat verder eigenlijk is voorbehouden aan psychofarmaca, aanhoudt, is een punt waarover de meningen tegenwoordig uiteenlopen. Wetenschappers wijzen erop dat de balans na enige tijd wordt hersteld, waardoor de invloed van de kleur teniet wordt gedaan en zelfs kan omslaan in het tegendeel: agressief gedrag.

Roze zou op de lange duur weleens niet zozeer kunnen werken als een therapeuticum, maar eerder als een straf. Dit blijkt uit het feit dat deze kleur in sommige gevangenissen gericht wordt gebruikt als instrument om de gedetineerden af te schrikken. Zo zijn in de gevangenis van Mason County in Texas niet alleen de celmuren roze, maar is deze kleur echt overal: de pakken van de gedetineerden zijn roze, hun schoenen en handdoeken en zelfs hun ondergoed en sokken. "Het gaat er niet om de mensen te deemoedigen", verklaart de verantwoordelijke sheriff Clint Low. Het is volgens hem gewoon zo dat de gedetineerden pijnlijk zijn aangedaan door de kleur en er daarom voor zorgen dat ze niet terug hoeven te komen. Dit lijkt te werken. Het aantal recidivisten is sinds de introductie van de roze kleur met 68% gedaald.

Hoe en hoe lang de kleur ook werkt, het blijft in ieder geval verrassend dat het gedrag van mensen met één enkele kleur zo sterk kan worden beïnvloed. En het is de moeite waard de invloed van roze ook zelf eens uit te proberen. Om de door Schauss gebruikte kleur zo nauwkeurig mogelijk te benaderen, kiest u in het RGB-systeem de waarden R=255, G=145 en B=175. (ud)