Wir verwenden Cookies, um bestimmte Funktionen unserer Website zu ermöglichen und Zugriffe auf unsere Website zu analysieren. Wenn Sie auf unserer Website weitersurfen, stimmen Sie der Nutzung von Cookies zu. Mehr Informationen hierzu finden Sie in unserer Datenschutzerklärung.

Ok

 

13.10.2011

Geen angst voor geel, rood en roze

Bij de architect Luis Barragán veranderen kleuren en hun combinatie ruimten in magische oorden

Luis Barragán (1902 - 1988) wordt beschouwd als de internationaal meest bekende Mexicaanse architect. Hij liet zich inspireren door de internationale stijl aan het begin van de twintigste eeuw, door de thesen van Le Corbusier over polychromie en door de traditionele Mexicaanse architectuur. Daarin hebben kleuren een symbolische betekenis, die Barragán oppakt, combineert met de betekenis van kleuren bij de Bauhaus-meesters en verder ontwikkelt.

Het geel en het rood van het monolithisch rustige huis in de door Barragán geplande stadswijk zijn decent op elkaar afgestemd
Het geel en het rood van het monolithisch rustige huis in de door Barragán geplande stadswijk zijn decent op elkaar afgestemd

In de wereld van de Maya waren de kleuren gekoppeld aan de windrichtingen: wit hoorde bij het noorden, purperrood als kleur van de zonsopgang bij het oosten, geel als kleur van maïs en van de zon in het zenit bij het zuiden en zwart bij het westen. In traditionele Mexicaanse huizen is een intensief magenta – dat overigens snel verbleekt – de kleur van de gastvrijheid. Ook Barragán gebruikt vaak intensieve roodtinten, die door het krachtige Mexicaanse licht niet worden overstraald, bijvoorbeeld magenta en het violet van de jacarandaboom.

De muren van de stallen in San Christóbal en de gevel van het Casa Gilardi in Mexico City zijn uitgevoerd in een krachtige roze kleur. Het laatstgenoemde huis, dat werd gebouwd in de jaren 1975 - 1977, wordt beschouwd als een van de sprekendste voorbeelden van het grote vakmanschap van Barragán op het gebied van kleurgebruik.

Komend van de straat valt dit bijzondere huis direct op door zijn intensieve roze kleur. Toch komt deze kleur door de rustige gevelarchitectuur met slechts twee raamopeningen eerder rustig over. Hetzelfde roze komt ook terug op de binnenplaats, samen met een levendig violet. Met deze twee kleuren refereert Barragán aan een traditioneel Mexicaans kleurenpalet en aan een schilderij van de Mexicaanse schilder Chucho Reyes.

Het interieur van het gebouw valt op door zijn zonnige gele gang, die leidt naar een bassin. Hier refereert de door Barragán gebruikte kleur aan de ruimtelijke kleurexperimenten van de Bauhaus-meesters Johannes Itten en Josef Albers, van wie hij de werken "The Art of Colour" en "Interaction of Colour" in zijn bibliotheek had staan.

Gilardi – Mexiko City, Foto: Achim Pilz
Gilardi – Mexiko City, Foto: Achim Pilz

Terwijl in de gang het zonlicht door de geel geschilderde, smalle ramen vriendelijk naar binnen schijnt, zijn de kleuren rondom het bassin uitgesproken koel. Barragán heeft hier geraffineerd een diepblauwe tint in een van boven belichte hoek van het bassin, die het optisch vergroot, gecombineerd met een koele rode tint op een wandpaneel voor het bassin. Deze statisch niet-functionele wand is hier alleen om optische redenen neergezet. Hij beschrijft de interactie tussen kleur en ruimte als volgt: "Bij een rondgang door het huis bereidt de gang je voor op een belangrijke ruimte: de provisiekamer met geïntegreerd zwembassin. Verrassend is de roze muur die midden in het bassin staat en bijna het plafond raakt. Deze muur geeft een gevoel van ruimte, zorgt voor magie en brengt een bepaalde spanning tot stand."

In Europese ogen misschien wat minder spectaculair maar niet minder overtuigend, is Barragáns gebruik van geel- en roodtinten. Een mooi voorbeeld is een huis in de door hem ontworpen stadswijk "El Pedregal" aan de rand van Mexico City, met de bouw waarvan in 1950 werd begonnen. De architectuur is rustig en monolithisch. De in Mexico gebruikelijke, door eenvoud gekenmerkte opeenvolging van ruimten en de traditionele Mexicaanse kleuren zijn hier versmolten met een uitgekiend modern vocabulaire: een purisme dat door het kleur- en materiaalgebruik levendig wordt. Het resultaat is uitgesproken Mexicaans en internationaal tegelijk.

In El Pedregal heeft Barragán een sterke samenhang tussen natuur en architectuur kunnen realiseren. In het ontoegankelijke vulkaanlandschap wordt de blik vaak als vanzelf naar het detail getrokken: zwarte lava verspreidt zich in een dikke laag over het gras. De wolfsmelkplanten daartussen versterken de indruk van schraalheid. In het fonkelende Mexicaanse licht wordt de sfeer vaak bepaald door sterke licht-schaduwcontrasten. Met zijn exact gepositioneerde ramen weet Barragán hier perfect gebruik van te maken. In de tuinen integreert hij de natuur via soms felgekleurde wandpanelen in het beeld. Niet pas sinds 1931, toen hij de Franse schilder en landschapsarchitect Ferdinand persoonlijk leerde kennen, maar ook door zijn bewondering voor de Moorse bouwkunst is de tuin voor hem een plaats om te genieten, na te denken en te dromen.

Voor furore zorgden de in 1957 in samenwerking met de beeldhouwer Mathias Goeritz uit Danzig ontworpen vijf driehoekige torens langs de autosnelweg naar de satellietstad ten noorden van Mexico City. Evenals de wand in het bassin bij het Casa Gilardi fungeren de torens voornamelijk als ondergrond voor de daarop aangebrachte kleuren: roestrood, hemelsblauw, zonnegeel en wit.

Op een enkele uitzondering na heeft Barragán uitsluitend in Mexico gebouwd. Hij werd internationaal bekend, toen hij in 1980 werd onderscheiden met de Pritzker Prize, die wordt beschouwd als de Nobelprijs van de architectuur. Bij de prijsuitreiking sprak hij de karakteristieke woorden: "Menselijkheid die het ontbreekt aan schoonheid, is het niet waard zo genoemd te worden."