Wir verwenden Cookies, um bestimmte Funktionen unserer Website zu ermöglichen und Zugriffe auf unsere Website zu analysieren. Wenn Sie auf unserer Website weitersurfen, stimmen Sie der Nutzung von Cookies zu. Mehr Informationen hierzu finden Sie in unserer Datenschutzerklärung.

Ok

 

23.06.2011

Geel: een tweeslachtige kleur

Symbool van geluk en harmonie, maar ook de kleur van de uitgestotenen – aan geel worden vele betekenissen toegekend

Een warm en zonnig geel zoals dat van de paardenbloem en de zonnebloem roept associaties op met optimisme en energie. Van oudsher is geel echter ook de kleur van de uitgestotenen en verraders en wordt het in verband gebracht met afgunst, egoïsme en gierigheid. Welke betekenis in welk verband aan geel wordt toegekend, is enerzijds vooral cultureel bepaald, maar wordt anderzijds ook beïnvloed door de kwaliteit van de kleur: een lichte grijssluier is al voldoende om geel er vuil te laten uitzien.

Meer dan iedere andere bloem staat de zonnebloem voor de positieve eigenschappen van de kleur geel: vrolijkheid, zon en warmte. Foto: PhotoCase.com
Foto: PhotoCase.com

In zijn zuivere vorm, wanneer het vrij is van verontreinigingen, doet warm geel vooral denken aan de zon en aan zonlicht. Wie een zonnig karakter heeft, is optimistisch en heeft plezier in het leven. Deze eigenschappen worden dan ook in verband gebracht met de kleur geel. Samen met rood en oranje wekt geel de indruk van activiteit en energie. In de Chinese leer Feng Shui staat geel voor het element aarde en betekent het zon, licht en een lang leven. Daarnaast wordt het geassocieerd met geduld, begrip, wijsheid en tolerantie. Bij de interieurinrichting is geel vooral geschikt voor werk- en woonkamers, omdat het de geest stimuleert en inspirerend werkt.

In China en veel andere Aziatische landen staat geel voor gelukzaligheid, harmonie, roem, wijsheid en hoogstaande cultuur. Geel speelt in het leven van de Chinezen een rol als natuurkracht die leven geeft: het van de lössgrond van de Gobiwoestijn afkomstige gele stof dat in Noord-China regelmatig grote delen van de bodem bedekt, is extreem vruchtbaar. Ook de Gele Rivier voert grote hoeveelheden löss met zich mee, die als slib langs de oevers wordt afgezet en daar een soms wel tweehonderd meter dikke vruchtbare laag vormt.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kleur geel in het oude China de kleur van de keizer was. Alleen de keizer en boeddhistische monniken mochten saffraangele kleding dragen. In de Chinese filosofie van Yin en Yang, de tegenstellingen die elkaar aanvullen, is het mannelijke Yang geel. Dit staat voor kracht en het actieve en scheppende. Geel is in China – het Rijk van het Midden – ook de kleur van het midden, de vijfde windstreek. En als kleur die zoveel goede eigenschappen heeft, waardeert het zelfs goud op: goud op zich is het symbool van de rijkdom, maar geel goud staat voor trouw en onomkoopbaarheid.

Foto: PhotoCase.com
Foto: PhotoCase.com

In de westerse culturen is het precies andersom: goed geel is goud, bijvoorbeeld het geel van de zon of van rijpe aren. Als we het positieve van het najaar willen benadrukken, hebben we het niet over "gele bladeren", maar over "gouden herfst". Dankzij de associatie met de graanoogst en de goudgele kleuren van de herfst staat de kleur geel ook voor rijpheid.

Desondanks was geel in de middeleeuwen de kleur van de uitgestotenen. In Leipzig werd in 1506 voorgeschreven dat prostituees korte gele omslagdoeken moesten dragen, en in Hamburg moesten "wandelbare vrouwen" al sinds 1445 een gele hoofddoek dragen. Ook vrouwen met buitenechtelijke kinderen moesten door het dragen van gele kleding met hun schande te kijk lopen. Beulsknechten, huursoldaten en andersgelovigen waren eveneens verplicht door het dragen van geel te laten zien wie ze waren, en waar uitgestotenen woonden, werden de deuren geel geschilderd.

Vooral de Joden hebben geleden onder discriminatie door het dragen van de kleur geel. Omdat geel noch in de joodse noch in de christelijke kerk als liturgische kleur was toegestaan, was het bij uitstek geschikt als kleur die andersgelovigen herkenbaar maakte: het eigen geloof werd niet door het slijk gehaald en de joodse religie werd niet opgewaardeerd. Al sinds de twaalfde eeuw moesten Joden een opvallende, hoge en puntige gele hoed dragen. Daarnaast moesten ze grote gele ringen op hun kleding naaien. Ook in het Derde Rijk werd de kleur geel gebruikt om Joden te discrimineren: de nationaalsocialisten dwongen hen een gele davidster te dragen.

Behalve vanwege zijn religieuze neutraliteit was geel ook geschikt als kleur van discriminatie, omdat het als heldere signaalkleur moeilijk te verbergen is. Bovendien was het als kleur voor kleding principieel niet populair, omdat verven met het krachtige saffraan te duur was en alle andere gele kleurstoffen snel verbleekten – en in vaal of flets geel ziet vrijwel iedereen er bleek en ongezond uit.

De optimale zichtbaarheid van de kleur geel van grote afstand, vooral in combinatie met zwart, heeft het tot de standaardkleur voor Amerikaanse schoolbussen, verkeersborden en waarschuwingsstickers in laboratoria gemaakt. Ook in het dierenrijk is geel als waarschuwingskleur wijdverbreid. De vuursalamander bijvoorbeeld waarschuwt met zijn gele vlekken voor zijn gif.

In Europa werd geel al in de middeleeuwen gebruikt ter waarschuwing voor gevaar. Wanneer in een stad de pest was uitgebroken, werd er een gele vlag uitgehangen. Op schepen wordt er nog steeds een gele vlag gehesen, wanneer er aan boord een besmettelijke ziekte heerst. In het vlaggenalfabet staat een gele vlag voor de letter Q, wat in dit geval "quarantaine" betekent.

Geel is ook de kleur van gal – gal en geel behoren zelfs tot dezelfde woordfamilie. Vroeger geloofde men dat ergernis zijn oorsprong vond in de gal: te veel ergernis zou leiden tot een gele huid, doordat de galwegen verkrampten en de gal niet meer via de darmen kon worden afgevoerd. Daarom worden negatieve emoties als ergernis, gierigheid, jaloezie, afgunst en egoïsme nog steeds in verband gebracht met de kleur geel.

Ondanks dit "belaste verleden" is geel tegenwoordig een redelijk populaire kleur – en dat niet alleen in de Tour de France, waar de aanvoerder van het klassement mag rondrijden in de gele trui. Ook het feit dat smileys meestal geel van kleur zijn, getuigt hier bijvoorbeeld van.