28.10.2010

De oude angst voor rode cijfers

In de boekhouding heeft de kleur rood al eeuwenlang een negatieve betekenis

De economische crisis beheerst de krantenkoppen en er is één begrip dat daarbij telkens opnieuw opduikt: de rode cijfers. Maar waarom zijn deze eigenlijk zo angstaanjagend? En waarom getuigen hun zwarte dubbelgangers juist van welstand?

Wanneer het om financiën gaat, zijn zwarte cijfers verheugend – maar helaas zijn rode cijfers de laatste tijd ook alomtegenwoordig. Foto: klosko, photocase.com

Uitgerekend rood, de kleur van de liefde en de hartstocht, staat in de financiële wereld voor verlies. Verantwoordelijk hiervoor zijn de Italianen – en dat terwijl zij er ook voor hebben gezorgd dat we rood associëren met zoiets schitterends als de legendarische auto's van Ferrari. Maar de geschiedenis van de rode cijfers begint al lang voor het autotijdperk.

Als vader van de rode cijfers wordt een zekere Luca Pacioli beschouwd. Deze franciscaner monnik die rond 1445 in Toscane werd geboren, was een tijdgenoot van Leonardo da Vinci. Pacioli en Da Vinci waren zelfs bevriend en werkten samen aan de oplossing van wiskundige problemen. Terwijl Leonardo da Vinci met zijn schilderijen en uitvindingen wereldberoemd werd, baarde Pacioli minder opzien. Toch leeft ook zijn werk nog steeds voort.

De grondbeginselen van het zogenaamde dubbele boekhoudsysteem, dat in onze tijd nog steeds wordt gebruikt, werden door deze Italiaanse monnik voor het eerst op schrift gesteld. Een van de belangrijkste principes van het dubbel boekhouden is dat iedere transactie twee keer wordt geboekt, één keer aan de debetkant en één keer aan de creditkant.

De oude angst voor rode cijfers

Het aantal boekingen in een rekeningenboek wordt hierdoor natuurlijk verdubbeld. Om bij die vele getallen en transacties het overzicht niet te verliezen, bedachten de Italiaanse kooplieden, die de nieuwe methode van Pacioli al snel overnamen, een methode die even eenvoudig als geniaal is: ze schreven de cijfers aan de creditkant met zwarte inkt en die aan de debetkant met rode inkt.

Het begrip "rode cijfers" dateert dus al uit de middeleeuwen. Behalve dat dit begrip een lange geschiedenis heeft, is het ook internationaal. Zo komt een Duitser "in die roten Zahlen", een Engelsman "in the reds" en een Fransman "dans le rouge". Maar welke taal iemand die in het rood staat, ook spreekt, hij zal altijd dezelfde wens hebben: zo snel mogelijk weer in de zwarte cijfers komen. (zen)