18.11.2010

De kleur van geld

Geraffineerde kleurcomponenten beveiligen bankbiljetten tegen vervalsing

Bij het drukken van bankbiljetten wordt er op bepaalde plaatsen zeer speciale inkt gebruikt.
De kleur van geld

In tijden waarin veel mensen krap bij kas zitten en de beurskoersen alleen maar dalen, wenst menigeen dat hij een gelddrukmachine in zijn eigen kelder had staan. Maar ook al bezit iemand zo'n machine, zonder de juiste drukinkt zal hij er niet veel plezier van hebben, want speciale soorten inkt maken geldvervalsers het leven lastig.

Bankbiljetten veranderen in de loop van hun leven talloze keren van bezitter. Daarbij wordt er niet altijd even zachtzinnig mee omgegaan: ze worden verfrommeld, gewassen, vallen op een vuile vloer en ga zo maar door. Om ervoor te zorgen dat de tekst op de biljetten desondanks leesbaar blijft, stellen de centrale banken zeer hoge eisen aan de inktkwaliteit. Wereldwijd zijn er daarom slechts enkele fabrikanten gespecialiseerd in de productie van beveiligingsinkt.

De inkt die op bankbiljetten wordt gebruikt, moet echter niet alleen buitengewoon duurzaam zijn, maar ook de productie van vals geld bemoeilijken. Als inkt voor bankbiljetten wordt daarom vaak de zogenaamde OVI gebruikt. "OVI" staat voor "Optically Variable Ink", d.w.z. optisch variabele inkt. Het hoofdbestanddeel van deze inkt is een kleurloze stof die is vermengd met microscopisch kleine pigmenten. Deze pigmenten veranderen afhankelijk van de hoek waaronder het licht invalt, van kleur.

Bij de eurobiljetten is alleen bij het briefje van 50 gebruik gemaakt van deze eigenschap. Afhankelijk van de hoek waaronder het wordt bekeken, verandert het getal in de rechter onderhoek aan de achterkant van kleur: wanneer er recht op wordt gekeken, lijken de cijfers purperrood, maar onder een andere gezichtshoek olijfgroen of bruin. Ook fluorescerende kleuren komen op de eurobiljetten voor. Onder invloed van het uv-licht veranderen deze kleuren van tint, waardoor de bankbiljetten niet zo gemakkelijk kunnen worden vervalst.

Een andere truc van centrale banken is het gebruik van kleuren die buiten de kleurenruimte van traditionele printers liggen. Dat betekent dat een normale kleurenprinter deze kleuren niet getrouw kan weergeven en dat scanners de betreffende kleuren niet kunnen registreren.

Beveiligingsinkt wordt echter niet alleen gebruikt voor bankbiljetten, maar ook op postzegels, paspoorten en krasloten. Ook wordt geprobeerd de internationale smokkel met behulp van beveiligingsinkt aan banden te leggen. Dankzij geheime markeringen in de inkt van belastingzegels en banderollen kunnen fabrikanten hun eigen producten bewaken en beschermen tegen vervalsing.

Beveiligingsinkt wordt gemaakt in streng beveiligde fabrieken. Volledig immuun voor vervalsingen is de branche desondanks niet. Zo zijn de internationale opsporingsinstanties er nog steeds niet in geslaagd de makers van de zogenaamde "superdollars" te vinden. Deze valse biljetten van 100 dollar zijn technisch zo geperfectioneerd, dat ze vrijwel niet meer te onderscheiden zijn van echte dollars.

Zelfs het OVI-kleurenpatroon van de originele biljetten hebben de vervalsers perfect kunnen namaken. De "superdollars" zijn inmiddels bijna twintig jaar in omloop, maar hun bron is nog steeds niet ontdekt. Een volledige garantie tegen vervalsingen kan dus ook beveiligingsinkt niet bieden. (zen)